ALPHEN - De 'bakermat van de vreemde verschijnselen bij bomen', zo noemen ze Alphen. Reindert van Braak en Leonard Sloots van Bomenwacht Nederland zijn de afgelopen dagen Alphen rond geweest om op twaalf plaatsen bomen te bestuderen.

Barsten, knobbels, scheuren in de stammen, niets ontgaat hun. En hoe beter je kijkt, hoe meer je ziet, is hun ervaring. Op verzoek van de gemeente houden de boomtechnische adviseurs drie jaar lang 120 bomen in Alphen in de gaten. Deze mogen zich verheugen in een diepe belangstelling van het bedrijf uit Capelle aan den IJssel. Hoe staat het met de conditie? Hoe ziet de stam eruit?

De gedachte erachter is dat vooral in Alphen veel afwijkingen gesignaleerd zijn, zegt Van Braak. ,,Die zijn van onbekende herkomst. Komt het door virussen of door het klimaat? We weten het niet. Door te inventariseren kun je erachter komen in welke richting je onderzoek moet verrichten.'' Bomenwacht onderhoudt daarvoor ook contacten met Wageningen Universiteit en Research Centrum (WUR).

Voor het eerst in Nederland wordt in Alphen een nieuwe onderzoeksmethode gebruikt om de effectiviteit van de fotosynthese te meten. ,,Een ingewikkelde manier om het bladgroen te testen,'' zegt Van Braak. ,,Daarvoor is hier een koppel Belgen geweest die gelieerd zijn aan de universiteit van Gent. Het is een heel verfijnde methode, die veel meer informatie geeft dan alleen kijken.''

Drie jaar lang volgen de boomwachters de Alphense bomen. Uiteindelijk kunnen ze aantonen of er wel of geen afname van vitaliteit is. Eenmaal per jaar maken ze de ronde. Dat juist Alphen het middelpunt van het onderzoek is, komt doordat hier de actieve gemeentelijke groendienst drie jaar geleden nieuwe aantastingen ontdekte. Er is een 'projectgroep onbekende boomaantastingen' opgezet met deskundigen van WUR, TU Delft en TNO.

Het vele onderzoek van de WUR en de Plantenziektenkundige Dienst in Wageningen heeft tot nog toe niets opgeleverd. De projectgroep onderzoekt nu de invloed van het elektromagnetische veld op bomen. Zendmasten zouden hiermee te maken kunnen hebben, denkt ze.

Volgens de adviseurs van Bomenwacht komen aantastingen in heel Nederland voor. ,,Maar,'' zeggen Van Braak en Sloots, terwijl ze een plataan bekijken in de Wederikstraat, ,,het vergt oefening nieuwe verschijnselen te herkennen. En als je beter kijkt, ontdek je meer. Vergelijk het hier maar mee: als je een nieuwe auto hebt, dan zie je dat merk ineens heel veel rondrijden.'' Vooral in de essen in de wijk Kerk en Zanen hebben ze knobbels ontdekt waar ze geen verklaring voor hebben. Er lijkt iets mis met de celdeling, maar onduidelijk is hoe dat komt. Aantastingen zijn er vooral op bomen met gladde basten. Bomen in het bos of met een dikke schors lijken minder kwetsbaar. Het onderzoek naar de verschijnselen staat los van de kastanjeziekte die veel kastanjes in Alphen, onder meer in het Bospark, getroffen heeft. Informatie over het onderzoek is te vinden op www.alphenaandenrijn.nl onder Milieu en Natuur en vervolgens Bomenonderzoek.

JANNY ESKES
September 12, 2009